Φραγκουλίδης Σολωμός – Solomos Fragkoulidis [1902-1981] Cypriot

Γεννήθηκε στην Πάνω Ζώδια το 1902 και πέθανε το 1981. Πήρε τα πρώτα μαθήματα Ζωγραφικής από τον Ρώσο ζωγράφο Ηλία Καρίσιεβ, τον οποίο η Ρωσική Επανάσταση προσφυγοποίησε στην Κύπρο. Το 1924 ο Φραγκουλίδης γράφτηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών (1924-1930) της Αθήνας, με καθηγητές τους Γ. Ιακωβίδη, Ν. Λύτρα και Σπύρο Βικάτο. Παρέμεινε στην Αθήνα μέχρι το 1932. Επέστρεψε και παρέμεινε στην Κύπρο για δύο χρόνια για εικονογράφηση της εκκλησίας του Αγρού (1932-1934).

Ο Σολωμός Φραγκουλίδης ανήκει στους πρωτομάστορες της κυπριακής τέχνης, σε εκείνη τη γενιά των δημιουργών οι οποίοι οικοδόμησαν από το μηδέν τη νεότερη κυπριακή ζωγραφική. Εμμένοντας σε μια δημιουργική πορεία άρρηκτα δεμένη με τη ζωή του, μακριά από «…την πληθώρα των καταπλήξεων με την οποία ζητούσαν να εντυπωσιάσουν οι καλλιτέχνες», όπως έλεγε ο ίδιος. Ήταν ένας γνήσιος δημιουργός.

Το 1934 γύρισε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε ως σχεδιαστής. Από το 1947 μέχρι τον θάνατό του, το 1981, έζησε στην Κύπρο. Ο Σολωμός Φραγκουλίδης ανήκει στην πρώτη γενιά των Κυπρίων καλλιτεχνών που συνδέθηκαν θεματικά με το τοπίο και τους ανθρώπους του τόπου τους. Ασχολήθηκε με έναν ιταλοβυζαντινό τύπο αγιογραφίας, φιλοτεχνώντας φορητές εικόνες σε διάφορες εκκλησίες της Κύπρου.

Παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις: Αθήνα (1936), Αμμόχωστος (1953), Λευκωσία (1966), Λονδίνο (1972), Λευκωσία (1974), Αθήνα (1976), Λευκωσία (1977 και 1986).

Πήρε μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις: Παγκύπρια έκθεση (1932), Πανελλήνια έκθεση (1933, 1940, 1941), Πλάτρες, «Το Χρυσό Αηδόνι» (1960), Παρίσι, Salon d’ Art Μoderne (1961), Λονδίνο, Εδιμβούργο, Κοινοπολιτειακό Ινστιτούτο, «Έκθεση Κυπριακής Τέχνης» (1970), Foggia, Ιταλία, Bienale d’ Arte Sacra, όπου κέρδισε το Αργυρό Μετάλλιο (1972).

Έργα του βρίσκονται στην Κύπρο, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης, στην Πρεσβεία της Ελλάδας στη Λευκωσία. Στην Ελλάδα: Υπουργείο Πολιτισμού, Δημαρχείο Μεσολογγίου. Στη Ρωσία, στη Μόσχα, Μουσείο Πούσκιν. Την προσωπική συλλογή έργων του άφησε με διαθήκη στο Ελληνικό Δημόσιο.

sigmalive.com

Advertisements
Posted in ΚΥΠΡΙΟΙ ΖΩΡΓΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Το 1821 μέσα από 25 έργα τέχνης

Posted in ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ | Σχολιάστε

Φραγκούδης Τάκης – Takis Frangoudes [1901-1978] Cypriot

Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1901 και πέθανε το 1978 στην Αθήνα, όπου σπούδασε νομικά και για δυο χρόνια ζωγραφική στην ΑΣΚΤ. Αρχικά κινήθηκε στο πνεύμα της ζωγραφικής του Κωνσταντίνου Παρθένη, μετά όμως στράφηκε προς την αφηρημένη ζωγραφική.

Born in Limassol. And died in Athens. Attended painting classes at the Higher School of Fine Arts in Athens under the professors C. Iacovides and B. Bocatsiambis. Wrote art reviews and art history articles. Exhibited his work in Cyprus and abroad (Greece, England).

psatharis-auctions.com.cy

Posted in ΚΥΠΡΙΟΙ ΖΩΡΓΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Κουνέλλης Γιάννης – Giannis Kounelis [1936-2017]

Ο ζωγράφος και γλύπτης Γιάννης Κουνέλλης γεννήθηκε το 1936 στον Πειραιά. Το 1956 εγκαταστάθηκε στη Ρώμη, όπου σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Αναδείχθηκε σε κορυφαία μορφή της ευρωπαϊκής τέχνης στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Εκφραστής της άρτε πόβερα (φτωχής τέχνης) και της εννοιακής τέχνης, προσπαθεί με τη χρήση απλών υλικών, όπως πέτρες, μαλλί, καμένα ξύλα, να κάνει τον θεατή να κατανοήσει τη διαδικασία παραγωγής ενός έργου. Το 1960 έκανε την πρώτη ατομική του έκθεση στη Ρώμη. Από το 1967 άρχισε να χρησιμοποιεί αρχέγονες μορφές ύλης, όπως φωτιά και νερό, και σε συνδυασμό με ζωντανά όντα προσπάθησε να χτίσει ένα εξωπραγματικό και ηρωικό κλίμα. Το 1969 παρουσίασε το έργο του «Χωρίς τίτλο» με δώδεκα άλογα ζωντανά, δεμένα από τους τοίχους της γκαλερί, δημιουργώντας «ζωντανή ζωγραφική», όπου η εικόνα μεταφέρεται και εξελίσσεται μέσα στον χώρο. Έλαβε μέρος σε πολλές εκθέσεις, εκπροσωπώντας άλλοτε τάσεις της Ιταλίας, όπως στην έκθεση «Νέοι Ιταλοί Καλλιτέχνες» στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Τέχνης της Βοστώνης το 1968, και άλλοτε την άρτε πόβερα, όπως στο Ινστιτούτο του Μονάχου το 1971.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Βλάσσης Αριστείδης – Aristidis Vlassis [1947-2015]

Γεννημένος στο Ηράκλειο το 1947, ο Αριστείδης Βλάσσης έζησε και δημιούργησε στην πόλη μέχρι το 1994, οπότε μετέβη στην Αθήνα. Τα κινητικά του προβλήματα δεν τον εμπόδισαν να διαπρέψει στην καλλιτεχνική του πορεία και να αφήσει ένα πολύ σημαντικό εικαστικό έργο. Παρουσίασε 23 ατομικές εκθέσεις και πήρε μέρος σε 16 ομαδικές, ενώ έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη, στη Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου, στο Μουσείο Βορρέ, στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, στις συλλογές της Αγροτικής και Ιονικής Τράπεζας, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα, στην ΕΤΒΑ, στο Πολυτεχνείο Κρήτης, σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα, στη Γαλλία και στο Βέλγιο, ατη συλλογή της Γκαλερί Racines, στις συλλογές Β. Φρυσίρα, Κ.Σχιζάκη και Ι. Γρυσπολάκη, στην Συνεταιριστική Τράπεζα, στην Τράπεζα Εργασίας κ.α.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Λασηθιωτάκης Γιάννης – Giannis Lasithiotakis [1956]

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1956. Σπούδασε πρώτα στη Σχολή Βακαλό 1973-1976 με τους Π. Τέτση και Γ. Βαλαβανίδη. Συνέχισε τις σπουδές του στην Accademia di Belle Arti της Φλωρεντίας (1976- 1978) με τον F. Farulli.
Από την πρώτη του ατομική έκθεση (1981, Dada, Αθήνα) και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, τα έργα του έδειχναν μια αναζήτηση εικαστικής γλώσσας με νεοεξπρεσιονιστικό προσανατολισμό, όπου η ζωγραφική συνδυαζόταν με κολάζ ή γλυπτές πολυεστερικές κατασκευές, κατά κανόνα ανθρωπομορφικές. Η συνέχεια της πορείας του φανερώνει μια διαρκή έρευνα γύρω από τα εικαστικά του μέσα και τα ερεθίσματα που καθορίζουν τη θεματολογία του. Για ένα διάστημα επανέρχεται στη δισδιάστατη ζωγραφική με πολλά αφαιρετικά στοιχεία, στη συνέχεια επικεντρώνεται στις έννοιες του χώρου και του χρόνου (Ανεμολόγια 1993, Ιστορίες του ανέμου 1996) αξιοποιώντας πάλι το χώρο και τα ένθετα στοιχεία. Εισάγει στη ζωγραφική του υπαρξιακές αναφορές (Παιχνίδια υποσυνείδητου 1999, Φανταστική αυτοβιογραφία 2002) ή εμπνέεται από τις περσικές μινιατούρες (Η μάσκα του πρίγκηπα 2003). Μέσα από όλες αυτές τις περιπλανήσεις οδηγείται τελικά σε μια ζωγραφική που δίνει έμφαση στην ανθρώπινη παρουσία, με εικόνες που βασίζονται κυρίως σε φωτογραφίες οικείων του προσώπων. Με μια ιδιότυπη χρήση του χρώματος αναδεικνύει άλλοτε την ψυχολογική και άλλοτε τη μεταφυσική διάσταση των μορφών (Μέρες επίγειες 2009, Πρόσωπα 2012).
Από το 1983 διδάσκει στα ΤΕΙ της Αθήνας, όπου σήμερα είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Γραφιστικής.
Έχει παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα, την Κρήτη, την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχε σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Αυστραλία, Βέλγιο, Η.Π.Α., Ιαπωνία, Νότιο Αφρική), ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζουν η 2η Biennale Νέων Δημιουργών Ευρωπαϊκών Χωρών της Μεσογείου (1986, Θεσσαλονίκη), η Osaka Triennial (1996 Ιαπωνία) και η 4η Διεθνής Μπιενάλε της Sarjah (1999 Ε. Α. Εμιράτα), όπου κέρδισε το 2o βραβείο ζωγραφικής. Το 2007 εκδόθηκε μονογραφία για το σύνολο του έργου του.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Τα Χριστούγεννα των ζωγράφων

Η ξεχωριστή ματιά οκτώ Ελλήνων και ξένων ζωγράφων για το θέμα των Χριστουγέννων και την απεικόνιση τους στον καμβά! 

Δεν δα και λίγοι οι καλλιτέχνες – ζωγράφοι και φωτογράφοι, ποιητές και συγγραφείς- που έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς επιχειρώντας να «μιλήσουν» για τα Χριστούγεννα μέσα από την χαρά των παιδιών και τις οικογενειακές στιγμές, τα ήθη και έθιμα του κάθε τόπου αλλά και την θρησκευτικότητα σε όλες τις δυνατές της εκφάνσεις. 

 

Τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα –1872
Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904)
Ο Νικηφόρος Λύτρας ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου και πρωτοπόρος στην διαμόρφωση της διδασκαλίας των Καλών Τεχνών στην Ελλάδα. Ασχολήθηκε με την λεγόμενη «ιστορική ζωγραφική» με θέματα παρμένα από την ελληνική μυθολογία και την ελληνική ιστορία. Το έργο του Νικηφόρου Λύτρα χαρακτηρίζεται με θέματα από τη ζωή στο χωριό και την πόλη. Με στιγμιότυπα από τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων της Ελλάδας ενέπνευσε πολλούς ζωγράφους να αποτυπώσουν ηθογραφίες από την ελληνική ύπαιθρο.
.
Παιδική συναυλία – 1900
Γεώργιος Ιακωβίδης (1853-1932)
Ο Γεώργιος Ιακωβίδης γεννήθηκε στη Λέσβο και σπούδασε από το 1877 έως το 1883 στο Μόναχο ζωγραφική και γλυπτική. Γνώριμος του ιμπρεσσιονιστικού ρεύματος χρησιμοποίησε ορισμένα στοιχεία από τις επιρροές του και ασχολήθηκε με την ηθογραφική ζωγραφική αποτυπώνοντας στιγμές από την ζωή στα ελληνικά σπίτια ακολουθώντας τον ακαδημαϊκό ρεαλισμό.
.
Χριστουγεννιάτικο δέντρο. Εθνική Πινακοθήκη.
Σπυρίδων Βικάτος (1878-1960)

.

Το πρωί των Χριστουγέννων – 1844
Ferninand Georg Waldmuller (1793-1865)

Ο Ferninand Georg Waldmuller ήταν ένας από τους σημαντικότερους αυστριακούς ζωγράφους. Ο ακριβής χαρακτηρισμός του ανθρώπινου προσώπου, η λεπτομερής και εκλεπτυσμένη περιγραφή των υφών ή η απεικόνιση της αγροτικής καθημερινής ζωής τον κατέστησαν πρωτοπόρο της περιόδου Biedermeier και επηρέασε μια ολόκληρη γενιά καλλιτεχνών. Έζησε στην Μπρατισλάβα και τη Βιέννη.

Κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο – 1892
Franz Skarbina (1849-1910)

Ο Franz Skarbina ήταν Γερμανός ιμπρεσιονιστής ζωγράφος. Το 1877 ταξίδεψε στην Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Γαλλία, όπου βρισκόταν υπό την επίδραση του ιμπρεσιονισμού όπου και έλαβε τα ερείσματα για την μετέπειτα πορεία του στο εικαστικό ρεύμα. Το 1888 διορίστηκε καθηγητής στην Πρωσική Ακαδημία και το 1892 έγινε πλήρες μέλος όπου και παραιτήθηκε ένα χρόνο αργότερα.

Χριστουγεννιάτικοι επισκέπτες – 1869
Frederick Daniel Hardy (1827-1911)

Ο Frederick Daniel Hardy ήταν άγγλος ζωγράφος. Ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας των έργων του τον ακολούθησε στην έκθεση του στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών στο Λονδίνο με 93 φωτογραφίες από το 1851 έως το 1898. 

Ανάμνηση των Χριστουγέννων – late 1800’s
Antonio Garcia y Mencia (1853–1915)

Το χριστουγεννιάτικο δέντρο – 1911
Albert Chevallier Tayler (1862-1925)

Posted in ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ | Σχολιάστε

Διαμαντής Αδαμάντιος – Adamantios Diamantis [1900-1994] Cypriot

Ο Διαμαντής (Αδαμάντιος) Διαμαντής γεννήθηκε το 1900 στη Λευκωσία και πέθανε το 1994 στην ίδια πόλη. Το 1923 τελείωσε τις σπουδές του στο Βασιλικό Κολέγιο Τέχνης του Λονδίνου και επέστρεψε στην Κύπρο, όπου εργάστηκε για σαράντα περίπου χρόνια ως καθηγητής της τέχνης στο Παγκύπριο Γυμνάσιο Λευκωσίας.
Παράλληλα με τη δουλειά του ζωγράφιζε και συγκέντρωνε έργα λαϊκής τέχνης απ’ όλη την Κύπρο. Κεντρικό θέμα της ζωγραφικής του Διαμαντή είναι ο κόσμος της Κύπρου έτσι όπως τον γνώρισε και τον αγάπησε.
Ο καλλιτέχνης είχε πάντα στενή επαφή με όλες τις εκδηλώσεις της κυπριακής ζωής, στα χωριά και τις πόλεις. Αυτές τις εκδηλώσεις τις αναπαριστά με ένα δικό του εκφραστικό τρόπο στα περισσότερα έργα του. Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά του έργα είναι: «Οι Λεύκες της Λαπήθου», «Στο Πανηγύρι της Παναγιάς του Άρακα», «Οι Αμαξάρηδες της Ασμάλτι», «Κορίτσια της Πάφου», «Αγωνίες» (σειρά από επτά πίνακες αρ. I – VII), «Ο Κόσμος της Κύπρου». Το τελευταίο είναι ίσως και το πιο σημαντικό του έργο.
Είναι φανερές στο έργο του ζωγράφου οι επιδράσεις από ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά ρεύματα όπως είναι ο ιμπρεσσιονισμός. Κατάφερε όμως ο Διαμαντής ν’ αφομοιώσει τις επιδράσεις αυτές και να υιοθετήσει ένα καθαρά προσωπικό τρόπο έκφρασης.
Εκτός των πολλών αξιόλογων πινάκων του, αξιοσημείωτο είναι το πολύ μεγάλο σε μέγεθος έργο του «Ο Κόσμος της Κύπρου». Εκτός από τη σημαντική καλλιτεχνική του αξία, έχει τεράστια συμβολική σημασία για την Κύπρο, καθώς αποδίδει με τον άμεσο τρόπο της τέχνης την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στο νησί, λίγα χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή.
Έργα του εκτίθενται στην Εθνική Πινακοθήκη της Κύπρου καθώς και σε πολλές ιδιωτικές συλλογές.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Μαδένης Μιχάλης – Michalis Madenis (1960)

Ο Μιχάλης Μαδένης γεννήθηκε στην Κομοτηνή το 1960. Σπούδασε ζωγραφική στην Α.Σ.Κ.Τ. της Αθήνας, 1985-1990, με δάσκαλο στο προκαταρκτικό τον Τ. Πατρασκίδη και στη συνέχεια τον Π. Τέτση. Συνέχισε τις σπουδές του στην Ελεύθερη Ακαδημία Τεχνών της Χάγης, 1991-1994, με υποτροφίες από το Ολλανδικό κράτος και το ΙΚΥ. Έχει παρουσιάσει 12 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Τσεβά Αγγελική – Aggeliki Tseva [1938]

Παρακολούθησε κατά καιρούς ελεύθερα μαθήματα κεραμικής, σχεδίου και ζωγραφικής καθώς και σεμινάρια κεραμικής στη Γερμανία και Ιταλία, αλλά ουσιαστικά είναι αυτοδίδακτη. Είναι μέλος του ΕΕΤΕ.
Βασική πηγή έμπνευσής της είναι το τοπίο των Μεσογείων και η λαϊκή παράδοση, την οποία και μελέτησε ιδιαίτερα ιδρύοντας στο Κορωπί το Μουσείο Παράδοσης και Τέχνης το 1985. Tα θέματά της τα εμπνέεται και από τη φύση, τη μυθολογία και τη βυζαντινή αγιογραφία.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Κοτοπουλέας Παναγιώτης (Κοτο) – Panagiotis Kotopouleas (Koto) [1919-2011]

Σπούδασε ζωγραφική στην »Ecole des Beaux-Arts» στο Παρίσι. Παρουσίασε το έργο του σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και Γαλλία. Του έχουν απονεμηθεί πολλές τιμητικές διακρίσεις. Έργα του βρίσκονται στις Π.Δ. Αθηναίων και Θεσσαλονίκης, στο Εθνικό Μουσείο της Τζακάρτα στην Ινδονησία κ.α.

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Από την Κρητική Σχολή στην Επτανησιακή Σχολή

Μετάβαση από την λατρευτική εικόνα στον θρησκευτικό πίνακα

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η Κρήτη αναδεικνύεται ως το αδιαμφισβήτητο κέντρο παραγωγής φορητών εικόνων, αφού η Κρητική Σχολή αναπτύσσεται στον τομέα αυτόν για περισσότερο από δύο αιώνες. Η κατάκτηση, όμως, της Μεγαλονήσου από τους Οθωμανούς (1645-1669) επιφέρει αύξηση των μεταναστευτικών ρευμάτων προς τα Επτάνησα για μετεγκατάσταση ή ως ενδιάμεσο σταθμό στο δρόμο προς τη Βενετία. Η ποιότητα της παραγωγής εικόνων στην Κρήτη υποβαθμίζεται τότε, και το φαινόμενο αυτό συμπίπτει με την ανάδειξη των Επτανήσων (υπό βενετική κυριαρχία) σε νέο καλλιτεχνικό κέντρο παραγωγής εικόνων. Πολλά από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της Κρητικής Σχολής υιοθετούνται από καλλιτέχνες που δρουν στα Ιόνια νησιά και τα ωθούν στις πιο ακραίες εκφάνσεις τους. Είναι, λοιπόν, εύλογο να σκεφτούμε ότι, όπως η ίδια η Κρητική Σχολή είχε δεχτεί τον 15ο αιώνα την ανανεωτική επίδραση ζωγράφων που ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη, έτσι και μετά την πτώση του Χάνδακα, η άνθηση της ζωγραφικής φορητών εικόνων στα Επτάνησα, η οποία προηγήθηκε της Επτανησιακής Σχολής, σχετίζεται με τη μετανάστευση των Κρητικών.

Εικ.1. Η Προσκύνηση των Μάγων, Εμμανουήλ Τζάνες, 1667. Ξύλο.αυγοτεμπερα. 85×60 εκ. Αθήνα, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (Λ 453/ΣΑ 395). 

Μετά την πρώτη εικοσιπενταετία του 18ου αιώνα, ένα καλλιτεχνικό κίνημα, το οποίο ξεκινά από τη Ζάκυνθο και περιορίζεται στα Επτάνησα, έρχεται σε πλήρη ρήξη με την προηγούμενη βυζαντινή και μεταβυζαντινή παράδοση για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο.
Οι ζωγράφοι της Επτανησιακής Σχολής, εγκαταλείποντας οριστικά την τεχνική των εικόνων, υιοθετούν την τεχνική της ελαιογραφίας (πίνακες σε μουσαμά) και εκφράζονται μέσα από ένα νατουραλιστικό ιδίωμα, που στηρίζεται εξ ολοκλήρου στη δυτικοευρωπαϊκή τέχνη (εικ. 6). Η θεματολογία της Σχολής, θρησκευτική κυρίως στην αρχή, διευρύνεται στη συνέχεια, ανοίγοντας το δρόμο προς την κοσμική ζωγραφική.
Η υπόθεση, για να μην πούμε η βεβαιότητα, μιας σχέσης ανάμεσα στην τελευταία φάση της Κρητικής Σχολής και στη γένεση της Επτανησιακής έχει υποστηριχτεί από παλιά. Ωστόσο, παραμένουν ανοικτά στην έρευνα ζητήματα που αφορούν τους δεσμούς αυτούς, τον τρόπο με τον οποίο η ζωγραφική των εικόνων στα Επτάνησα προετοιμάζει -στο βαθμό που το κάνει- την πλήρη εγκατάλειψη των τελευταίων αναφορών στη βυζαντινή παράδοση, καθώς και το ιδεολογικό και κοινωνικό υπόβαθρο του φαινομένου αυτού.
Τη σχέση ανάμεσα στην Κρητική Σχολή και στη ζωγραφική των εικόνων στα Επτάνησα μαρτυρούν τόσο η παραμονή αγιογράφων, προσφύγων από την Κρήτη, στα Ιόνια νησιά, όσο και τα ίδια τα έργα (πολλά από αυτά φιλοτεχνημένα από Κρητικούς) που παραπέμπουν σαφώς στις πρακτικές και το θεματολόγιο της Κρητικής Σχολής. Ήδη από το δεύτερο μισό του 17ου και κατά τον 18ο αιώνα, στα Ιόνια, δημιουργούνται νέα θέματα, εντατικοποιούνται οι επιδράσεις από τη δυτική τέχνη -τη φλαμανδική κυρίως χαλκογραφία-, με αποτέλεσμα η ζωγραφική των εικόνων να καταλήγει σε ένα τοπικό ιδίωμα που ορισμένοι μελετητές θεωρούν αυτόνομη Σχολή.

Εικ.2. Συνάντηση Μαρίας και Ελισάβετ, 1723. Θωράκιο. Ξύλο, αυγοτέμπερα, διάμετρος: 37 εκ. Ζάκυνθος, Ναός της Κυρίας των Αγγέλων

 

Παρόλο που τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα της Επτανησιακής Σχολής θυμίζουν σαφώς δυτικοευρωπαϊκούς πίνακες, ανιχνεύουμε σημεία προσέγγισης τους με την τοπική μεταβυζαντινή ζωγραφική. Αφενός η ίδια η ζωγραφική των εικόνων έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα «εκδυτικοποιημένο» ιδίωμα και αφετέρου έχει παρατηρηθεί σχέση μαθητείας ανάμεσα σε μεταβυζα ντινούς ζωγράφους και σε εκπροσώπους της Επτανησιακής Σχολής. Αναφέρουμε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον φερόμενο ως ιδρυτή της Σχολής Παναγιώτη Δοξαρά, ο οποίος έχει μαθητεύσει δίπλα στον πολύ σημαντικό ρεθυμνιώτη αγιογράφο Λέο Μόσκο. Δεν θα μας εξέπληττε, λοιπόν, εάν οι εικόνες, έτσι όπως έχουν εξελιχθεί, και οι νέοι πίνακες της Επτανησιακής Σχολής ήταν τελικά προϊόντα της ίδιας κοινωνίας.
Σε ποιο βαθμό αποτελεί εξέλιξη και σε ποιο επανάσταση η εγκατάλειψη, στα Επτάνησα, των βασικών δογμάτων της ζωγραφικής των εικόνων για μία οιονεί «νατουραλιστική» τέχνη; Στο πλαίσιο της μελέτης αυτής δεν είναι δυνατόν να διερευνήσουμε τα αίτια ενός τόσο ξεχωριστού φαινομένου, θα προσπαθήσουμε όμως να φωτίσουμε εκφάνσεις αυτής της διαδικασίας. Ως τελικό προϊόν της τελευταίας θεωρούμε τους θρησκευτικούς πίνακες της επτανησιακής ζωγραφικής. Επικεντρωνόμαστε σε φορητά έργα ζωγραφικής, την εικόνα, και το ανάλογο της, τον πίνακα, δεδομένου ότι η τέχνη της τοιχογραφίας στα αστικά κέντρα των Ιονίων νήσων βρίσκεται σε ύφεση, ενώ η εξέλιξή της στην ύπαιθρο δεν ξεφεύγει από τα όρια της παραδοσιακής ζωγραφικής.

Εικ.3. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Αντώνιος Μυταράς, τέλη 16ου-αρχές 17ου αι. Ξύλο, αυγοτεμπερα. Βενετία. Ελληνικό Ινστιτούτο (AMI 217).

Εικ.3. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Αντώνιος Μυταράς, τέλη 16ου-αρχές 17ου αι. Ξύλο, αυγοτεμπερα. Βενετία. Ελληνικό Ινστιτούτο (AMI 217).

 

Ορίζουμε ως «εικόνα» το κατ’ ουσίαν λατρευτικό αντικείμενο, το οποίο, ζωγραφισμένο (συχνά με αυγοτέμπερα) σε ξύλινο υπόστρωμα, αναπαράγει συνήθως παλαιότερα πρότυπα. Η εικόνα φέρει αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά, όπως: το χρυσό φόντο, την ιερατική απεικόνιση, αλλά και τη μετωπικότητα, το γραμμικό πλάσιμο, ή τη γραμμική πτυχολογία, δηλαδή εικαστικές συμβάσεις κληροδοτημένες από τη βυζαντινή τέχνη, που σχετίζονται με την αναπαράσταση του υπερβατικού. Η απώλεια μερικών ή του συνόλου των παραπάνω χαρακτηριστικών οδηγεί στη σταδιακή μεταμόρφωση της θρησκευτικής ζωγραφικής και προοιωνίζεται την έλευση της Επτανησιακής Σχολής.

Το τελευταίο στάδιο της εξέλιξης αυτής εκπροσωπείται από μια σχετικά μεγάλη ομάδα έργων που αντιγράφουν δυτικές χαλκογραφίες. Πρόκειται για θωράκια από τέμπλα ναών της Ζακύνθου, πολλά από αυτά in situ ακόμη σήμερα, τα οποία χρονολογούνται στο τέλος του 17ου και στον 18ο αιώνα. Για να αναδείξουμε την εξέλιξη που συντελείται στους κόλπους της μεταβυζαντινής ζωγραφικής στα Επτάνησα, αρκεί να συγκρίνουμε ένα από αυτά τα θωράκια, συγκεκριμένα τη «Συνάντηση Μαρίας και Ελισάβετ» (εικ. 2) στο ναό της Κυρίας των Αγγέλων (1723), με μια εικόνα του κρητικού αγιογράφου Εμμανουήλ Τζάνε (1610-1690), την «Προσκύνηση των Μάγων» (1667) (εικ. 1), σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, που αντιγράφει επίσης δυτικό χαρακτικό. Αν και στο τελευταίο αυτό έργο ο Τζάνες μιμήθηκε πιστά το δυτικό πρότυπο, διαφοροποιείται από το τελευταίο, όσον αφορά την απόδοση των πιο ιερών προσώπων, η οποία ακολουθεί τα «παραδοσιακά σχήματα»: το Θείο Βρέφος δεν είναι γυμνό, αλλά ντυμένο με χρυσό χιτώνα, και η Παναγία δεν θυμίζει τη Madonna του χαρακτικού προτύπου, αλλά παραλλάσσει τον εικονογραφικό τύπο της «Madre della Consolazione», τύπο δυτικής προέλευσης, καθιερωμένο όμως στη μεταβυζαντινή εικονογραφία ήδη από τον 15ο αιώνα. Επιπλέον, τα ενδύματα του Χριστού και της Παναγίας χαρακτηρίζονται από στιλιζαρισμένη πτυχολογία και το φόντο του ουρανού είναι χρυσό. Παρατηρούμε λοιπόν εδώ μια πολύ συνηθισμένη πρακτική των ζωγράφων της Κρητικής Σχολής: το συγκερασμό των δύο παραδόσεων, ή μάλλον την προσαρμογή του δυτικού προτύπου στις αρχές της ζωγραφικής των εικόνων.
Παρατηρώντας όμως το θωράκιο (εικ. 2), διαπιστώνουμε την κατάργηση όλων των στερεοτύπων που συνιστούν το σύστημα της «εικονιστικής» λατρευτικής ζωγραφικής. Δεν υπάρχει καμία ιεράρχηση, ή έστω διαφοροποίηση, των αναπαριστώμενων προσώπων.

Εικ.4. θαύμα του αγίου Λουκιανού. Κωνσταντίνος Κοντορίνης. 1708. Ξύλο. αυγοτέμπερα. 41,5x52.5 εκ. Κέρκυρα. Ναός Θεοτόκου Σπηλαιώτισσας.

Εικ.4. θαύμα του αγίου Λουκιανού. Κωνσταντίνος Κοντορίνης. 1708. Ξύλο. αυγοτέμπερα. 41,5×52.5 εκ. Κέρκυρα. Ναός Θεοτόκου Σπηλαιώτισσας.

 

Είναι φανερό πως το πρότυπο δεν έχει υποστεί καμία επεξεργασία, ώστε να πλησιάσει το περιεχόμενο και την αισθητική της εικόνας. Όχι μόνον έχει καταργηθεί η χρήση του χρυσού φόντου ως τρόπου απόδοσης του υπερβατικού, αλλά και η ίδια η επιλογή των χρωμάτων (για την οποία βεβαίως δεν ευθύνεται το χαρακτικό πρότυπο) αναδεικνύει τις τονικές διαβαθμίσεις του τοπίου και την ατμοσφαιρική προοπτική. Είναι γεγονός πως στην ομάδα αυτή των θωρακίων παρατηρούνται διαφοροποιήσεις όσον αφορά το βαθμό αναγραφής των χαρακτικών προτύπων. Όμως το χρυσό φόντο έχει πλέον καταργηθεί και η προβολή της αφήγησης αποτελεί κυρίαρχο κριτήριο για την ίδια την επιλογή των σκηνών (βιβλικών, ευαγγελικών ή από βίους αγίων) που εντάσσονται στο τέμπλο. Τελευταίο χαρακτηριστικό της «εικονιστικής» ζωγραφικής αποτελεί το ξύλινο υπόστρωμα των θωρακίων, μια τεχνική που θα την απαρνηθούν μόνον οι καλλιτέχνες της Επτανησιακής Σχολής. Παρ’ όλα αυτά, τα συγκεκριμένα θωράκια δεν θα μπορούσαν να εκληφθούν ως αυτόνομοι θρησκευτικοί πίνακες, όπως αυτοί της Επτανησιακής Σχολής. Και τούτο όχι μόνον εξαιτίας της τεχνικής (αυτή και μόνο δεν θα αρκούσε), αλλά επειδή κατέχουν οργανική θέση σε ένα ευρύτερο σύνολο με καθαρά λειτουργική σημασία (το τέμπλο, το οποίο παραδοσιακά φιλοξενεί λατρευτικές εικόνες), και, επιπροσθέτως, διότι δεν αποτελούν πρωτότυπα έργα, αλλά εξ ολοκλήρου αντίγραφα, συντάσσονται δηλαδή ως προς αυτό με μια πρακτική της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης.

Εικ.5. Το λείψανο του αγίου Σπυρίδωνος, 18ος αι. Ξύλο, αυγοτέμπερα, 45×32 εκ. Βενετία, Ελληνικό Ινστιτούτο.

 

Η θρησκευτική εικόνα χάνει σταδιακά τα ιδιαίτερα μορφολογικά της χαρακτηριστικά, τα οποία συνδέονται με το λατρευτικό της περιεχόμενο. Όπως έχει ήδη επισημανθεί, πρόκειται για ένα φαινόμενο «εκκοσμίκευσης», που λαμβάνει χώρα στην ύστερη φάση της μεταβυζαντινής ζωγραφικής, δηλαδή από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα μέχρι και τον 18ο αιώνα, ιδιαίτερα στα Επτάνησα. Οι αναφορές στην πραγματικότητα, και συγκεκριμένα στη λατρευτική πρακτική, η έμφαση στην αφήγηση και τον διδακτικό χαρακτήρα, καθώς και το δραματικό, συγκινησιακό στοιχείο «εκλογικεύουν» την εικόνα και συνεπώς συνδέονται με την «εκκοσμίκευσή» της.
Το αφηγηματικό στοιχείο και οι ηθικολογικές προεκτάσεις μεταμορφώνουν την παραδοσιακή εικονογραφία. Αυτό γίνεται κατανοητό εάν παρακολουθήσουμε την εξέλιξη ενός μεταβυζαντινού εικονογραφικού τύπου, του αρχαγγέλου Μιχαήλ, ψυχοπομπού και νικηφόρου (εικ. 3), να καταλήγει σε μια αφηγηματική παράσταση με έντονο ηθικολογικό περιεχόμενο, που απαντά σε βημόθυρα, θωράκια και χαρακτικά από το τέλος του 17ου μέχρι και τον 19ο αιώνα. Η γένεση του αρχικού τύπου σχετίζεται με κύκλους της Κρητικής Σχολής και τοποθετείται στα τέλη του 16ου ή τις αρχές του 17ου αιώνα. Ο αρχάγγελος απεικονίζεται να κρατά την ψυχή ενός νεκρού με τη μορφή σπαργανωμένου βρέφους, ενώ πατάει πάνω στο ξαπλωμένο σώμα ενός άνδρα, που προφανώς ταυτίζεται με τον νεκρό παραπέμποντας συγχρόνως στον Άδη και τον Σατανά. Περισσότερο περιγραφικά και εκφραστικά, πολλά από τα μεταγενέστερα έργα δίνουν έμφαση στο ηθικολογικό στοιχείο, λόγω της προσθήκης δαιμόνων που διεκδικούν με τρόπο έντονο την ψυχή του νεκρού. Σε θωράκια ναών της Ζακύνθου που χρονολογούνται στο τέλος του 17ου ή τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, απεικονίζονται πλήθος από αφηγηματικά στοιχεία που προσδιορίζουν χρονικά και τοπικά τη σκηνή. Πρόκειται για τη στιγμή του θανάτου κατά την οποία κρίνεται η ψυχή του νεκρού, την οποία διεκδικούν τόσο ο Γαβριήλ στα δεξιά του Μιχαήλ, όσο και ο διάβολος στα αριστερά του. Επιγραφές προσδιορίζουν τις προθέσεις και των δύο. Η σκηνή τοποθετείται σε αρχιτεκτονικά περιβάλλον, ο αρχάγγελος κρατάει το ζυγό της ψυχοστασίας, ενώ στον ουρανό εμφανίζεται ο Χριστός μέσα σε νεφέλη. Ο διδακτικός ρόλος της παράστασης είναι ξεκάθαρος. Ο θεατής δεν πρέπει να αμαρτάνει, αν θέλει να αποφύγει τις καταστροφικές συνέπειες τη στιγμή της κρίσης.

Εικ.6 Λιτανεία του λειψάνου του αγίου Χαραλάμπη, Ιωάννης Κορόης, 1756. Ελαιογραφία σε μουσαμά, 755*78,5 εκ. Ζάκυνθος, Μουσείο Ζακύνθου (ΜΖ 210), από το ναό του Aγioυ Χαραλάμπη στο ποτάμι (Ζάκυνθος).

Εικ.6 Λιτανεία του λειψάνου του αγίου Χαραλάμπη, Ιωάννης Κορόης, 1756. Ελαιογραφία σε μουσαμά, 755*78,5 εκ. Ζάκυνθος, Μουσείο Ζακύνθου (ΜΖ 210), από το ναό του Aγioυ Χαραλάμπη στο ποτάμι (Ζάκυνθος).

 

Η αναβάθμιση του αφηγηματικού στοιχείου παρατηρείται και στη μορφολογία εικόνων με σκηνές βίων αγίων, στον καταμερισμό της κεντρικής «εικονιστικής» παράστασης (συνήθως μορφή του αγίου) και των αφηγηματικών σκηνών που την περιβάλλουν. Οι σκηνές του βίου σε ορισμένες όψιμες μεταβυζαντινές εικόνες καταλαμβάνουν μεγαλύτερη επιφάνεια απ’ ό,τι συνηθιζόταν έως τότε. Διαταράσσεται δηλαδή η παραδοσιακή σχέση ανάμεσα στη λατρευτική «εικόνα» και στην αφήγηση, προς όφελος της δεύτερης.
Οι αναθηματικές εικόνες (ex-voto) (εικ. 4), οι οποίες πληθαίνουν αυτή την περίοδο, αποτελούν αφηγήσεις θαυμάτων συμβάλλοντας και αυτές στην εκκοσμίκευση της θρησκευτικής ζωγραφικής. Δείγμα ευγνωμοσύνης, σε ανάμνηση θαυμάτων, οι αναθηματικές εικόνες διευρύνουν τη συνήθη θεματολογία με «γεγονότα» που θεωρούνται σύγχρονα ή περίπου σύγχρονα της κατασκευής τους. Ο ζωγράφος έχει πλέον τη δυνατότητα να απομακρυνθεί από τα συνήθη παραδοσιακά σχήματα και να αυτοσχεδιάσει, με αποτέλεσμα την απώλεια ενός θεμελιώδους χαρακτηριστικού της «εικονιστικής» ζωγραφικής: της εξάρτησης από προηγούμενο πρότυπο. Αν και σχετίζονται με τη λατρεία, οι αναθηματικές εικόνες δεν αποτελούν ούτε «εικονιστική» απόδοση αγίων στους οποίους απευθύνεται η ευλάβεια του πιστού, ούτε παραστάσεις με δογματικό περιεχόμενο. Τα θέματά τους εξιστορούν ένα θαύμα, παραμένοντας αφηγηματικά και συνεπώς περισσότερο «λογικά». Η αύξηση των αναθηματικών εικόνων σηματοδοτεί το πέρασμα από την a priori πίστη στην «εκλογίκευση» της πίστης μέσω της θέασης.
Την ίδια εποχή, η θεματολογία των εικόνων εμπλουτίζεται επίσης με στοιχεία από την πραγματικότητα που σχετίζονται με τη λατρεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απεικόνιση του λειψάνου του αγίου Σπυρίδωνα σε μεταβυζαντινές εικόνες των Επτανήσων (εικ. 5). Οι εικόνες αυτές αναπαριστούν το λείψανο του αγίου έτσι όπως πραγματικά εμφανίζεται στο κοινό (δηλαδή μέσα στη λάρνακα όπου ήταν τοποθετημένο). Πρόκειται για αντικείμενο δημόσιας λατρείας και ένα είδος ex-voto, δεδομένου πως το λείψανο αυτό θεωρείται θαυματουργό. Η απεικόνιση του λειψάνου του αγίου Σπυρίδωνα, αντί του ίδιου του αγίου, μαρτυρεί, νομίζουμε, μια εσωτερική εξέλιξη της θρησκευτικής ζωγραφικής των εικόνων. Οι καλλιτέχνες της Επτανησιακής Σχολής θα προχωρήσουν περαιτέρω στην αναπαράσταση της πραγματικότητας, υποβιβάζοντας έτσι το θρησκευτικό περιεχόμενο σε όφελος του κοινωνικού. Θα δημιουργήσουν πίνακες με θέμα τη λατρευτική πρακτική προς τιμή των αγίων, δηλαδή λιτανείες των λειψάνων τους, που ταυτίζονται με τον πυρήνα της κοινωνικής ζωής των νησιών (εικ. 6). Οι πίνακες αυτοί αναπαριστούν την πραγματικότητα ενός παγιωμένου τελετουργικού, μόνο κατ’ επίφαση θρησκευτικού, δηλαδή πλήρως εκκοσμικευμένου, το οποίο αναδεικνύει την κοινωνική ιεράρχηση ακολουθώντας το βενετσιάνικο πρότυπο.
Όπως αποδεικνύουν και οι απεικονίσεις του αρχάγγελου Μιχαήλ ως τιμωρού που είδαμε, τώρα πληθαίνουν και οι εικόνες με ηθικολογικό ή/και διδακτικό χαρακτήρα. Απευθυνόμενα στη λογική, τα έργα αυτά εξηγούν ή παραδειγματίζουν, αλλοιώνοντας έτσι σταδιακά το «παραδοσιακό» λατρευτικό περιεχόμενο της θρησκευτικής ζωγραφικής. Παράδειγμα αποτελεί το «Μυστήριο της εξομολογήσεως» (εικ. 7) στο ναό της Παναγίας των Ξένων στην Κέρκυρα με προφανές το ηθικό δίδαγμα για την αναγκαιότητα της εξομολόγησης. Στο έργο αυτό, που αποτελεί αμάλγαμα από «εικονιστικά» και «νατουραλιστικά» στοιχεία, η ίδια η ετερομορφία του ύφους αναδεικνύει το διδακτικό περιεχόμενο. Ενώ ο θεατής αναγνωρίζει τον εαυτό του στη «νατουραλιστική» μορφή του πιστού που οδηγείται στην εκκλησία, συγχρόνως αντιλαμβάνεται την ιερότητα του αρχαγγέλου Μιχαήλ μέσω της «εικονιστικής» απόδοσης του τελευταίου.
Τέλος, η θρησκευτική ζωγραφική στα Επτάνησα του 17ου και του 18ου αιώνα στοχεύει στη συναισθηματική εμπλοκή του θεατή μέσα από τον εξανθρωπισμό του Θείου. Το Πάθος του Χριστού προβάλλεται πειστικότερα από ποτέ στη βυζαντινή και τη μεταβυζαντινή τέχνη, όπως αποδεικνύει η αντιπαραβολή δύο χαρακτηριστικών εικονογραφικών τύπων: της «Άκρας Ταπείνωσης» σας κρητικές εικόνες και του «Ίδε ο Άνθρωπος» σε επτανησιακά βημόθυρα. Ο παραδοσιακός τύπος της «Άκρας Ταπείνωσης», όπου ο Χριστός, ζωντανός ή νεκρός, αναδύεται μέσα από τη σαρκοφάγο με ορατά τα σημεία του Πάθους του, είναι βυζαντινής προέλευσης και γνωρίζει μεγάλη απήχηση από τον 15ο αιώνα και μετά στις μεταβυζαντινές και κυρίως τις κρητικές εικόνες, υπό την επίδραση ζωγράφων της πρώιμης Αναγέννησης. Όσο και αν αναδεικνύουν το δράμα του Θεανθρώπου, οι εικόνες αυτές παραμένουν σχετικά συμβατικές στην απόδοση της μορφής, διατηρώντας τον δογματικό χαρακτήρα της παράστασης (η ζωή εν Τάφω), ενώ στον αντίστοιχο τύπο του «Ίδε ο Άνθρωπος» στα Ιόνια νησιά τονίζεται πάνω απ’ όλα το δραματικό στοιχείο μέσα από την έκφραση του προσώπου και τον εξανθρωπισμό της μορφής του Χριστού. Τα ίδια παρατηρούμε και σε επιταφίους της εποχής, ή στον «άγγελο του Πάθους», όπως εμφανίζεται σε επτανησιακά βημόθυρα, να κρατάει τα σύμβολα του Πάθους ή το ίδιο το νεκρό σώμα του Θεανθρώπου, με πρόσωπο παραμορφωμένο από την οδύνη, προκαλώντας τη συγκινησιακή συμμετοχή των θεατών.

Εικ.7. Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως, αρχές του 18ου αιώνα. Ξύλο, αυγοτέμπερα,76×64,5 εκ. Κέρκυρα, Ναός της Παναγίας των Ξένων.

 

Από τα παραπάνω καθίσταται φανερό πως η έμφαση στο αφηγηματικό στοιχείο και στη δραματικότητα, ο διδακτικός χαρακτήρας, καθώς και ο εμπλουτισμός της θεματολογίας από τη λατρευτική πρακτική μετουσιώνουν την εικόνα. Το λατρευτικό της περιεχόμενο, έτσι όπως είχε κληροδοτηθεί από τη βυζαντινή παράδοση, μεταλλάσσεται. Πρόκειται για μια εξέλιξη της τέχνης υπό την καθοριστική επίδραση των δυτικών προτύπων. Οι απαρχές της εξέλιξης αυτής θα πρέπει να αναζητηθούν στην Κρητική Σχολή, έτσι όπως αυτή εκφράζεται στα Επτάνησα μετά τη μετανάστευση των κρητικών ζωγράφων στο χώρο αυτό. Υπό αυτές τις συνθήκες η μεταβυζαντινή ζωγραφική των Επτανήσων απομακρύνεται σταδιακά από τα μορφολογικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής εικόνας, καθιστώντας το είδος αυτό παρωχημένο και ασύμβατο με τη θρησκευτικότητα μιας κοινωνίας εν εξελίξει. Οι κοινωνίες αυτές, κυρίως της Κέρκυρας και της Ζακύνθου, παρουσιάζονται πλέον με αστικές δομές, σε μεγάλο βαθμό εκκοσμικευμένες κατά τα πρότυπα της Βενετίας. Οι κοινωνίες αυτές βρίσκονται επίσης υπό την πολιτική και θρησκευτική διακυβέρνηση πολλών κέντρων εξουσίας και υπό την επίδραση διαφορετικών ιδεολογικών ρευμάτων. Έτσι. στα Ιόνια νησιά η Επτανησιακή Σχολή θα πράξει κάτι που δεν θέλησαν να πράξουν επί πολλούς αιώνες οι ελληνικοί πληθυσμοί υπό ξένη κυριαρχία, θα αφήσει πίσω της και τα τελευταία κατάλοιπα της βυζαντινής παράδοσης υιοθετώντας τρόπους ζωγραφικής που στηρίζονται εξ ολοκλήρου σε δυτικά πρότυπα.

Ειρήνη Λεοντακανιάκου

Δρ. Ιστορίας και Τέχνης

όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Αρχαιολογία», τεύχος 99, Ιούνιος 2006 

 

Posted in ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ | Σχολιάστε

Πρέκα Μερόπη – Meropi Preka [1934]

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1934 και σπούδασε ζωγραφική στην ΑΣΚΤ και την τεχνική του βιτρώ στην Ecole de Metiers d’ Art στο Παρίσι. Είναι από τις λίγες Ελληνίδες που ασχολείται με την τέχνη αυτή και έργα της σε βιτρό υπάρχουν πολλά στην Ελλάδα και άλλες χώρες, κυρίως στην Αγγλία και Σκωτία, σε εκκλησίες και ιδιωτικά σπίτια. Η ζωγραφική της σε λάδι ή ακουαρέλα αποδίδεται με χρωματική σιγουριά και ποιητική διάθεση.

 

Meropi Preka was born on 13 March 1934 in Athens, Greece. She studied painting at the Athens School of Fine Arts (1958) under Andreas Georgiadis; Yannis Moralis; Pavlos Mylonas; and Pantelis Prevelakis. In 1963 a scholarship enabled her to study the techinique of stained glass at the École Supérieure Nationale des Métiers d’Arts, in Paris, under M. Frézil and René Giroux.

psatharis-auctions.com.cy

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Στεφανίδης Τάσος – Tasos Stephanides [1917-1996] Cypriot

Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1917 και πέθανε το 1996. Ασχολήθηκε με την ποίηση, την πεζογραφία, την συγγραφή επιθεωρήσεων στα χρόνια του Β παγκοσμίου πολέμου.

Από το 1950 αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος της ζωής του στη ζωγραφική. Το έργο του χαρακτηρίζει έντονο εξπρεσιονιστικό πάθος και δραματική ένταση. Αλληγορικό με συμβολικές προεκτάσεις και έντονο το στοιχείο της υπαρξιακής αγωνίας. Το έργο του παρουσιάστηκε σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Κύπρο, την Αθήνα, το Εδιμβούργο, το Λονδίνο, τη Γερμανία, τις πρώην Ανατολικές χώρες, και το Παρίσι. Έργα του παρουσιάστηκαν επίσης στις Μπιενάλε Αλεξανδρείας και Καίρου. Έργα του βρίσκονται στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης και σε κρατικές και ιδιωτικές συλλογές και ιδρύματα στην Κύπρο και το εξωτερικό.

 

He was born in Nicosia in 1917 and pasted away in 1966. He wrote poetry, prose and inspection writing in the years of the World War II. Since 1950 he dedicated a big part of his life in painting. His work is characterized by intense expressionistic passion and dramatic tension. It is allegorical with an intense element of existing anxiety. His work has been presented in solo and group exhibitions in Cyprus, Athens, Edinburgh, London, Germany and Paris as well as in well-known biennales. His work can also be found in the National Art Gallery of Contemporary Cypriot Art and in national and private collections in Cyprus and abroad.

psatharis-auctions.com.cy

Posted in ΚΥΠΡΙΟΙ ΖΩΡΓΑΦΟΙ | Σχολιάστε

Βερούκας Αλέξανδρος – Alexandros Veroucas [1968]

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1968. Σπούδασε στο Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών Cereleum της Λωζάνης. Στη συνέχεια, σπούδασε Ιστορία Τέχνης στο Institut d’ Art et Archeologie καθώς και Ζωγραφική και Λιθογραφία στην Ecole Nationale Superieure des Beaux-arts στο Παρίσι. Έχει εκθέσει σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις.

 

Born in Athens, Greece in 1968. He studied at the Laboratory of Graphic design Ceruleum in Lausanne. After that he studied Art History at the Institut d’ Art et Archeologie, Painting and Lithography at the Ecole Nationale Superieure des Beaux-arts in Paris. He has exhibited in many European cities.

frissirasmuseum.com

Posted in ΖΩΓΡΑΦΟΙ | Σχολιάστε